ترمیم فتق شکمی همزمان با ابدومینوپلاستی؛ آیا امکان‌پذیر است؟

برخی افرادی که برای ابدومینوپلاستی مراجعه می‌کنند، علاوه بر پوست و چربی اضافی شکم، دچار ضعف دیواره شکم، دیاستاز عضلات راست شکم یا فتق نافی و شکمی نیز هستند. در این شرایط این سؤال مطرح می‌شود که آیا می‌توان اصلاح فرم شکم و ترمیم فتق را در یک عمل جراحی انجام داد یا بهتر است این دو جراحی جداگانه انجام شوند.

شواهد جدید نشان می‌دهند که در بیماران مناسب، ابدومینوپلاستی و ترمیم فتق شکمی می‌توانند به‌صورت همزمان انجام شوند. با این حال، انتخاب این روش باید بر اساس نوع و اندازه فتق، وضعیت عضلات و فاسیای شکم، شرایط عمومی بیمار و میزان ریسک جراحی انجام شود.

آیا می‌توان ترمیم فتق شکمی و ابدومینوپلاستی را همزمان انجام داد؟

بله. در بیمارانی که همزمان به ابدومینوپلاستی و ترمیم فتق نیاز دارند، انجام دو عمل در یک مرحله می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

در ابدومینوپلاستی، پوست و چربی اضافی برداشته می‌شود و در صورت وجود شلی یا دیاستاز، ساختارهای دیواره شکم نیز می‌توانند اصلاح شوند. اگر در همین ناحیه یک نقص واقعی در دیواره شکم، مانند فتق نافی یا فتق برشی، وجود داشته باشد، می‌توان ترمیم فتق را نیز در همان جراحی انجام داد.

یک مرور سیستماتیک منتشرشده در سال ۲۰۲۶، نتایج ۲۴ مطالعه شامل ۳۱۴۲ بیمار را بررسی کرد. در این بررسی، میزان عود فتق پس از جراحی همزمان حدود ۱.۴ درصد بود. در مقایسه با ابدومینوپلاستی به‌تنهایی، عوارض محل جراحی در روش همزمان کمی بیشتر بود که بیشتر به مواردی مانند سروما و عفونت سطحی مربوط می‌شد. با این حال، افزایش قابل‌توجهی در عوارض شدید یا نیاز به جراحی مجدد مشاهده نشد.

بنابراین، انجام همزمان این دو جراحی برای همه بیماران مناسب نیست و باید بر اساس شرایط هر فرد تصمیم‌گیری شود. شواهد موجود نشان می‌دهد که در بیماران مناسب و با انتخاب دقیق، این روش می‌تواند ایمن و قابل‌قبول باشد.

فتق شکمی چه تفاوتی با دیاستاز عضلات شکم دارد؟

فتق و دیاستاز دو مشکل متفاوت هستند، هرچند ممکن است همزمان در یک بیمار وجود داشته باشند.

فتق شکمی زمانی ایجاد می‌شود که در لایه‌های دیواره شکم یک نقص یا ناحیه ضعیف ایجاد شود و بافت داخل شکم از این ناحیه به سمت بیرون برجسته شود. فتق نافی و فتق برشی از انواعی هستند که ممکن است در بیمار مراجعه‌کننده برای ابدومینوپلاستی دیده شوند.

در مقابل، دیاستاز عضلات راست شکم به افزایش فاصله بین دو عضله راست شکمی در خط وسط و کشیدگی یا نازک شدن خط سفید شکم گفته می‌شود. در دیاستاز، برخلاف فتق، الزاماً یک سوراخ یا نقص واقعی در دیواره شکم وجود ندارد.

این تفاوت از نظر انتخاب روش جراحی اهمیت دارد. در برخی بیماران، هر دو مشکل وجود دارند و بنابراین جراح باید هم وضعیت فاسیای خط وسط و هم نقص فتق را هنگام برنامه‌ریزی جراحی در نظر بگیرد. این وضعیت به‌ویژه در افرادی که پس از بارداری یا کاهش وزن قابل‌توجه دچار شلی دیواره شکم شده‌اند، دیده می‌شود.

در جراحی همزمان، فتق چگونه ترمیم می‌شود؟

روش ترمیم فتق برای همه بیماران یکسان نیست. محل و اندازه فتق، وضعیت بافت‌های اطراف، نوع فتق، وجود جراحی قبلی و میزان ضعف دیواره شکم در انتخاب تکنیک مؤثر هستند.

در بعضی فتق‌های کوچک، امکان ترمیم مستقیم نقص فاشیا وجود دارد. در فتق‌های بزرگ‌تر یا شرایطی که استحکام بیشتری برای دیواره شکم لازم است، ممکن است استفاده از مش جراحی مطرح شود. بنابراین نمی‌توان گفت ترمیم فتق همزمان با ابدومینوپلاستی همیشه با مش یا همیشه بدون مش انجام می‌شود.

یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۶، نتایج ۱۲۰ بیمار را که ابدومینوپلاستی و ترمیم همزمان نقص‌های خط وسط شکم را با یک تکنیک بدون مش انجام داده بودند، بررسی کرد. در این گروه طی پیگیری طولانی‌مدت عود فتق یا دیاستاز گزارش نشد، اما ۲۰ درصد بیماران دچار سروما شدند که با اقدامات محافظه‌کارانه یا تخلیه درمان شد. این مطالعه یک تکنیک مشخص را بررسی کرده و نتایج آن را نباید به تمام انواع فتق یا تمام بیماران تعمیم داد.

آیا جراحی همزمان فتق و ابدومینوپلاستی خطر عوارض را افزایش می‌دهد؟

ترکیب دو عمل جراحی می‌تواند احتمال برخی عوارض محل جراحی را افزایش دهد، اما شواهد جدید نشان می‌دهند که این افزایش لزوماً به معنای افزایش عوارض شدید نیست.

در مرور سیستماتیک سال ۲۰۲۶، میزان عوارض محل جراحی پس از جراحی همزمان بیشتر از ابدومینوپلاستی به‌تنهایی بود، اما بخش عمده این اختلاف مربوط به سروما و عفونت‌های سطحی بود. میزان بستری مجدد طی ۳۰ روز حداکثر ۳ درصد و میزان جراحی مجدد برنامه‌ریزی‌نشده حدود ۶ درصد گزارش شد. همچنین میزان عود فتق در پیگیری‌های موجود پایین بود.

مطالعه دیگری در سال ۲۰۲۶ روی ۲۰ بیمار نیز سه مورد عارضه محل جراحی، شامل دو سروما و یک مورد ترشح مزمن، گزارش کرد و در دوره پیگیری عود فتق یا عفونت مش مشاهده نشد. با این حال، به دلیل کوچک بودن حجم نمونه، این مطالعه به‌تنهایی نمی‌تواند ایمنی روش را برای همه بیماران اثبات کند.

در نتیجه، انتخاب دقیق بیمار و تکنیک مناسب جراحی اهمیت بیشتری از این دارد که صرفاً دو عمل در یک زمان انجام شوند.

چه افرادی ممکن است کاندید مناسبی برای جراحی همزمان باشند؟

بیماری که علاوه بر نیاز به ابدومینوپلاستی، فتق قابل ترمیم دارد و از نظر عمومی شرایط مناسبی برای جراحی دارد، ممکن است کاندید این روش باشد.

وزن نسبتاً پایدار، کنترل مناسب بیماری‌های زمینه‌ای و وضعیت مناسب تغذیه و ترمیم زخم از عوامل مهم در ارزیابی بیمار هستند. در مقابل، عواملی مانند چاقی قابل‌توجه، سیگار کشیدن، دیابت کنترل‌نشده، بیماری‌های مهم زمینه‌ای یا کاهش وزن همچنان ادامه‌دار می‌توانند خطر عوارض را افزایش دهند و بر زمان یا روش انجام جراحی تأثیر بگذارند.

در مرور سیستماتیک ۲۰۲۶، نویسندگان جراحی یک‌مرحله‌ای را در بیماران منتخب، به‌ویژه افرادی با BMI کمتر از ۳۵ و بیماری‌های زمینه‌ای کنترل‌شده، رویکردی قابل قبول دانسته‌اند؛ البته این موضوع جای ارزیابی فردی بیمار را نمی‌گیرد.

جراحی همزمان چه مزیتی برای بیمار دارد؟

مهم‌ترین مزیت این رویکرد، امکان اصلاح نقص ساختاری دیواره شکم و تغییرات ظاهری آن در یک مرحله است.

در بیماری که هم فتق و هم پوست و بافت اضافی شکم دارد، انجام جداگانه این اعمال ممکن است به دو جراحی و دو دوره نقاهت نیاز داشته باشد. در صورت مناسب بودن شرایط، جراحی همزمان می‌تواند هر دو مشکل را در یک برنامه جراحی اصلاح کند.

از طرف دیگر، در ابدومینوپلاستی جراح به دیواره شکم دسترسی مستقیم دارد و همین موضوع می‌تواند امکان شناسایی و اصلاح برخی نقص‌های فاسیایی را فراهم کند.

آیا ابدومینوپلاستی به‌تنهایی فتق شکمی را درمان می‌کند؟

خیر. ابدومینوپلاستی و ترمیم فتق دو اقدام متفاوت هستند.

ابدومینوپلاستی با هدف اصلاح پوست و بافت اضافی و در صورت نیاز بازسازی یا سفت کردن دیواره شکم انجام می‌شود، اما فتق ناشی از یک نقص مشخص در دیواره شکم است و برای درمان آن باید نقص فتق به‌طور مناسب ترمیم شود.

بنابراین اگر فتق در ارزیابی بیمار وجود داشته باشد، جراح باید آن را به‌صورت جداگانه بررسی و درباره روش ترمیم آن تصمیم‌گیری کند.

جمع‌بندی

ابدومینوپلاستی و ترمیم فتق شکمی در بیماران منتخب می‌توانند در یک عمل جراحی انجام شوند. شواهد جدید نشان می‌دهند که این رویکرد در صورت انتخاب صحیح بیمار، ارزیابی دقیق دیواره شکم و انتخاب تکنیک مناسب می‌تواند نتایج قابل قبولی از نظر ترمیم فتق و اصلاح فرم شکم داشته باشد.

با این حال، وجود فتق به‌تنهایی به معنای مناسب بودن جراحی همزمان نیست. اندازه و محل فتق، وضعیت عضلات و فاسیا، وزن، بیماری‌های زمینه‌ای و شرایط ترمیم زخم باید پیش از جراحی ارزیابی شوند.

سوالات متداول